ذكىالحس‌اند از مضار و منافع بسرعت متضرر و متنفع مىشود و تضرر از اشياى بارده بسرعت بسبب آنست كه روح از عضو ذكى الحس متنفرشده رجوع بمبداء اعصاب مىكند حمايتا و اصلاحا همچنانچه در تشنجات واقع مىشود و سبب اكثرى اينست و افراط جلوس در حمام موجب تحليل حرارت غريزيست و سقوط شهوت طعام و آبهاى حمامات مختلف است بعضى بورقيست و بعضى كبريتى و مالح و غيرذلك مىباشد و ازين جهت احكام آن مختلف مىشود و آب خصوصات مذكوره و ما ينصبغ است و يا اين‌چنين اصالت واقع است و بهر تقدير هريك را مزاجى و فائده ضررى هست و اما آب كبريتى محلل و ملطف مواد است و مزيل ترهّل و سستى است و نافع اكثر اراضى كه در جلد طارى مىشود مثل جرب حكاك و قوبا و امثال آن و مانع انصباب مواد بقروح است و نافع عرق مدنى كه معروف بريشه است و آن نحاسى كه منبعش بمعدن نحاس است و يا بر معدن نحاس مرور مىكند و آب حديدى كه مراد برونق سابق است يعنى بر آهن مىگذرد يا منبعش حديد است و آب شور اينها همه نافع‌اند از امراض بارده رطبه و اوجاع مفاصل و استرخاى اعضا و ربو و امراض گرده و تنگى نفس و مقوى جبو كسر است كه آن بستن استخوان شكسته است و نافع دماميل است و هريك ازينها خصوصيتى در نفع بعضى اعضاست و آنچه مذكور شد على الاجمال بود زيرا كه آب حديدى را خصوصيت باصبار و اعضاى داخلىست مثل معده و طحال و نحاسى نافع‌ست از امراض دهان و حلق مثل لهات و لوزتين و چشم كه درو استرخا و رطوبت كثيره دارد « 1 » و گوشى كه درو

--> ( 1 ) ن - باشد